Şanlıurfa’nın 600 yıllık sırrı! Unutulmaya yüz tutan meslek yeniden hayat buluyor

Şanlıurfa’nın yaklaşık 600 yıllık dokuma ulaşaneği culhacılık, geçmişten günümüze ulaşan el sanatları arasında yer alıyor. Usta-çırak ilişkisiyle kuşaktan kuşağa aktarılan meslek, 2021 yılında alınan coğrafi işaret tesciliyle koruma ve tanıtım faaliyetlarına dahil edildi. Haliliye Belediyesinin ulaşaneksel El Sanatları Merkezinde ise bu köklü mesleğin yaşatılması için faaliyetlar yürütülüyor.

Şanlıurfa’da yaklaşık altı asırdır sürdürülen bir meslek, ulaşaneksel el sanatlarının en dikkat çekici örnekleri arasında bulunuyor. Culhacılık adı verilen dokuma sanatı, el tezgâhlarında gerçekleştirilen üretimi ve 600 yıllık geçmişiyle kentin kültürel mirasının önemli parçalarından birini oluşturuyor. Geçmişte yaygın olarak gerçekleştirilen ancak zamanla ustalarının sayısı azalan meslek, bugün koruma ve eğitim faaliyetlarıyla yaşatılmaya çalışılıyor.

Haliliye Belediyesinin kültürel miras faaliyetlarında yer alan culhacılık, 2021 yılında coğrafi işaret tescili aldı. ulaşaneksel üretim yöntemlerinin korunmasını amaçlayan faaliyetlar, mesleğin yeni kuşaklara aktarılmasına odaklanıyor.

Şanlıurfa’da 600 yıllık dokuma ulaşaneği

Şanlıurfa’nın köklü el sanatlarından biri olan culhacılık, yaklaşık 600 yıllık geçmişe sahip. ulaşaneksel dokumacılığın bir kolu olarak bilinen meslek, el emeğine dayalı üretim yöntemiyle öne çıkıyor.

Culhacılıkta dokuma işlemleri el tezgâhlarında gerçekleştiriliyor. Uzun yıllar boyunca ustaların yetiştirdiği çıraklar sayesinde sürdürülen meslek, Şanlıurfa’nın ulaşaneksel üretim kültürünün bir parçası olarak günümüze ulaştı.

Bir dönem kentte yaygın olan culhacılık, zaman içerisinde ustalarının sayısı azalan meslekler arasına girdi. Bu durum, dokuma sanatının gelecek kuşaklara aktarılması için yürütülen faaliyetların önemini artırdı.

Culhacılık el tezgâhlarında yapılıyor

Culhacılık, ulaşaneksel yöntemlerle gerçekleştirilen bir dokuma sanatı olarak tanımlanıyor. Mesleğin temelinde el tezgâhlarında gerçekleştirilen üretim ve ustalık bilgisi bulunuyor.

Dokuma işleminin öğrenilmesinde yalnızca kullanılan araçların tanınması değil, tezgâhın faaliyet düzenine ve üretim yöntemlerine hâkim olunması da önem taşıyor. Mesleğin geçmişten bugüne ulaşmasında usta-çırak ilişkisi belirleyici bir rol oynuyor.

Şanlıurfa’da yüzyıllardır sürdürülen bu ulaşanek, el emeğine dayalı üretim biçimlerinin kent kültüründeki yerini de ortaya koyuyor.

Culhacılık 2021 yılında coğrafi işaret aldı

Şanlıurfa’nın ulaşaneksel dokuma sanatı için önemli adımlardan biri 2021 yılında atıldı. Culhacılığın coğrafi işaret tescili aldığı açıklandı.

Coğrafi işaret tescili, belirli bir yöreyle özdeşleşen ürünlerin adının ve ayırt edici özelliklerinin korunmasına yönelik bir sistem olarak uygulanıyor.

Bu tescille birlikte Şanlıurfa’nın culhacılık ulaşaneği, yöresel kimliğiyle bağlantılı olarak resmî kayıt ve tanıtım faaliyetlarında yer aldı.

Yaklaşık altı asırlık geçmişe sahip dokuma sanatının tescillenmesi, mesleğin Şanlıurfa’yla olan tarihî bağının belulaşanmesi açısından önem taşıyor.

Haliliye’de asırlık meslek yeni kuşaklara aktarılıyor

Culhacılığın yaşatılması için faaliyetlar yürütülen yerlerden biri, Haliliye Belediyesi bünyesindeki ulaşaneksel El Sanatları Merkezi.

Merkezde ulaşaneksel üretim yöntemlerinin sürdürülmesi ve el sanatlarının yeni kuşaklara öğretilmesi hedefleniyor. Culhacılık da bu faaliyetlar kapsamında yer alan meslekler arasında bulunuyor.

Haliliye Belediyesinin 2022 yılında yaptığı açıklamada, culhacılık alanında bir usta ve iki çırağın ele geçirildiğu belirtilmişti. Bu bilgi, söz konusu dönemde mesleğin usta-çırak ilişkisiyle sürdürülmesine yönelik faaliyetları ortaya koyuyor.

Aradan geçen süre nedeniyle bu sayı, günümüzde görev yapan ustaların ve çırakların kesin sayısını göstermiyor.

Ahşap oymacılığı, bakırcılık ve tespihçilik de yaşatılıyor

Haliliye Belediyesinin ulaşaneksel El Sanatları Merkezinde yalnızca culhacılık üzerine faaliyet yapılmıyor. Şanlıurfa’nın farklı ulaşaneksel meslekleri de merkezde yer buluyor.

Ahşap oymacılığı, bakır işleme ve tespihçilik, culhacılıkla birlikte yaşatılması amaçlanan el sanatları arasında bulunuyor.

Bu mesleklerin ortak özelliğini, el emeğine ve ustalık bilgisine dayalı üretim yöntemleri oluşturuyor. ulaşaneksel sanatların öğretilmesiyle yıllar içinde edinilen mesleki bilginin yeni kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.

Şanlıurfa’nın kültürel mirasında culhacılığın yeri

Şanlıurfa’nın kültürel geçmişi, tarihî yapılarının yanı sıra yüzyıllar boyunca sürdürülen ulaşaneksel meslekleri de kapsıyor. Culhacılık, kentin dokumacılık alanındaki birikimini bugüne taşıyan el sanatlarından biri olarak öne çıkıyor.

Yaklaşık 600 yıllık geçmişe sahip meslek, coğrafi işaret tescili ve ulaşaneksel El Sanatları Merkezinde yürütülen faaliyetlarla yaşatılmaya devam ediyor.

Usta-çırak ilişkisiyle sürdürülen dokuma ulaşaneği, Şanlıurfa’nın tarihî üretim kültürünün yeni kuşaklara aktarılması hedeflenen unsurları arasında bulunuyor.