Şanlıurfa’da 290 yıllık medresenin dönüşümü: 34 odada sanatın izleri
Şanlıurfa’nın Eyyübiye ilçesinde, Balıklıgöl kıyısında bulunan Rızvaniye Medresesi, yaklaşık üç asırlık geçmişinin yanı sıra ulaşaneksel el sanatlarıyla kurduğu bağla da dikkat çekiyor. Osmanlı döneminde 1736 yılında yaptırılan ve 34 beşik tonozlu odası bulunan tarihî yapı, 2017’de gerçekleştirilen faaliyetlarla sanat ustalarının üretim ve eğitim faaliyetlerine ayrıldı. Böylece bir zamanlar eğitim amacıyla kullanılan medrese odaları, unutulmaya yüz tutan zanaatların aktarılması için yeniden değerlendirildi.
Şanlıurfa Kültür Eğitim Sanat ve Araştırma Vakfının (ŞURKAV) yayımladığı bilgilere göre medresenin dönüşümü, Şanlıurfa Valiliği ile vakfın yürüttüğü faaliyetlar sonucunda gerçekleşti. Temmuz 2017’de odaların bir bölümü Balıklıgöl-Rızvaniye El Sanatları Külliyesi adıyla ulaşaneksel sanat ustalarının kullanımına sunuldu.
1736 yılında yaptırılan medresenin 34 odası bulunuyor
Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı’ndaki bilgilere göre Rızvaniye Medresesi, Osmanlı döneminin Rakka Valisi Rızvan Ahmet Paşa tarafından 1736 yılında yaptırıldı. Rızvaniye Camii’nin avlusunu U biçiminde çevreleyen yapı, kesme taş duvarları ve revaklı mimarisiyle öne çıkıyor.
ŞURKAV’ın tarihî yapı tanıtımında medresede 34 beşik tonozlu oda, kubbeli bir dershane-mescit, eyvan ve mutfak gibi bölümlerin ele geçirildiğu belirtiliyor. Kuzey bölümündeki kubbeli dershane-mescit, yapının geçmişteki eğitim işlevini yansıtan mimari unsurlar arasında yer alıyor.
Ebrudan keçeciliğe farklı sanatlar aynı külliyede buluştu
2017’deki düzenlemeyle medrese odaları yalnızca eserlerin sergilendiği alanlar olarak düşünülmedi. ŞURKAV’ın tanıtımlarında sanatçıların üretim yapması, öğrenci yetiştirmesi ve hazırladıkları eserleri sanatseverlere ulaştırması hedeflendi.
Kurumun yayımladığı bilgilerde ebru, hüsn-i hat, tezhip, kaligrafi, filografi, keçe, kazazlık, bez dokuma, ahşap tarak yapımı, takı tasarımı, nakkaşlık, tespih ve bendir gibi sanat ve zanaat dalları sıralanıyor. Bu alanların tarihî medrese bünyesinde bir araya getirilmesi, ulaşaneksel üretim bilgisinin yeni kuşaklara aktarılmasına yönelik faaliyetların parçası oldu.
Restorasyondan sanat külliyesine uzanan süreç
Rızvaniye Camii ve Medresesi, 1992-1993 yıllarında ŞURKAV tarafından restore edildi. Yapının el sanatlarıyla buluşmasını sağlayan sonraki önemli adım ise Ocak 2017’de atıldı. Bu tarihte medrese odaları Rızvaniye Vakfı tarafından ŞURKAV’a tahsis edildi.
Temmuz 2017’de başlayan yeni kullanım döneminde tarihî mekân, ulaşaneksel sanatların üretimi ve öğretilmesi amacıyla değerlendirildi.
