Şanlıurfa’nın Köklü Eğitim Merkezi: Halil-ür Rahman Medresesi ve Rasathanesi
Şanlıurfa’nın tarihsel ve manevi açıdan mühim merkezlerinden biri olan Balıklıgöl Yerleşkesi içerisinde konumlanan Halil-ür Rahman Medresesi ve Rasathanesi, asırlardır varlığını sürdüren önemli kültürel değerler arasında yer almaktadır. Eyyübiye ilçesine bağlı Göl Mahallesi’nde, Şanlıurfa Kalesi’nin yaklaşık 225 metre kuzeydoğusunda bulunan bu yapı topluluğu, geçmişte bir ilim ve eğitim merkezi olarak işlev görmüş, günümüzde ise ziyaretçilerin yoğun ilgisini çekmeye devam etmektedir.
ASIRLAR BOYUNCA İLİM YUVASI
Halil-ür Rahman Camii Külliyesi’nin önemli bir bölümünü oluşturan medresenin kesin inşa tarihi tam olarak bilinmemektedir. Ancak araştırmacılar, yapının 12. ve 13. yüzyıllarda Eyyubiler döneminde gerçekleştirilen imar çalışmaları esnasında inşa edildiğini öngörmektedir. Medrese, sonraki dönemlerde Memlükler ve Osmanlılar tarafından çeşitli onarımlardan geçirilerek uzun yıllar eğitim fliyetlerini sürdürmüştür.
GELENEKSEL MEDRESE MİMARİSİNİN GÖZ ALICI ÖZELLİKLERİ
Kesme taştan inşa edilmiş olan yapı, L planlı mimarisi ve dokuz revaklı düzenlemesiyle dikkat çekmektedir. Medreseye, yerden yükseltilmiş bir girişten merdiven aracılığıyla ulaşım sağlanmaktadır. Revaklı avlunun etrafına dizilmiş talebe odaları, klasik avlulu medrese mimarisinin sade fakat etkileyici örneklerinden birini teşkil etmektedir. Günümüzde ziyarete kapalı olan medresenin iç bölümleri görülemese de, dış mimarisi tarihi dokusunu büyük ölçüde muhafaza etmektedir.
HZ. İBRAHİM’İN RASATHANESİ OLARAK BİLİNEN YAPI
Medreseye bitişik konumda yer alan küçük yapı ise halk arasında “Hz. İbrahim’in Rasathanesi” olarak tanınmaktadır. Rivayetlere göre Hz. İbrahim’in yıldızları gözlemlediği yer olarak kabul edilen bu yapı, Balıklıgöl ve Halil-ür Rahman Camii’nin bulunduğu kutsal alan içerisinde bulunmaktadır.
Kuzey cephesindeki dikdörtgen giriş açıklığından erişilen yapının merkezinde sekizgen planlı bir havuz yer almaktadır. Havuzdaki suyun Halil-ür Rahman Gölü ile bağlantılı olduğu ifade edilmektedir.
