Türkiye’nin Üniversite Mezunu Haritası Açıklandı! İlk Sıradaki Şehir Açık Ara Fark Attı
Türkiye’nin üniversite mezunu haritası değişti. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılı eğitim istatistikleri, yükseköğretim mezunlarının illere göre dağılımından genç nüfustaki mezuniyet oranlarına kadar dikkat çeken sonuçları ortaya koydu. Üniversite mezunu sayısında İstanbul ilk sırada yer alırken Ankara ikinci, İzmir ise üçüncü oldu. 25-34 yaş grubunda ise yükseköğretim mezunu kadınların oranının erkeklerin üzerine çıkması öne çıkan veriler arasında yer aldı.
Yüksekokul, fakülte, yüksek lisans ve doktora mezunlarının dahil edildiği istatistikler, Türkiye’nin eğitim profilinde son yıllarda yaşanan dönüşümü gözler önüne serdi. Ortalama eğitim süresinde Ankara zirveye yerleşirken, 2016-2025 dönemindeki en büyük artış Şırnak’ta kaydedildi.
Türkiye’nin Üniversite Mezunu Haritası Değişti
TÜİK’in 2025 yılına ilişkin verilerine göre Türkiye’nin en kalabalık şehri İstanbul, üniversite mezunu nüfusta da açık ara ilk sırada bulunuyor.
İstanbul’daki yükseköğretim mezunu sayısı 3 milyon 449 bin 983’e ulaştı. Başkent Ankara’da 1 milyon 574 bin 898, İzmir’de ise 993 bin 479 yükseköğretim mezunu bulunuyor.
İlk üç şehri Bursa 583 bin 42, Antalya 534 bin 995, Kocaeli 415 bin 54, Adana 374 bin 383, Konya 366 bin 761, Mersin 331 bin 564 ve Gaziantep 274 bin 804 mezunla takip etti.
Böylece üniversite mezunu sayısının en yüksek olduğu ilk 10 il İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya, Kocaeli, Adana, Konya, Mersin ve Gaziantep olarak sıralandı.
Genç Kadınların Üniversite Mezuniyet Oranı Erkekleri Geçti
İstatistiklerde dikkat çeken değişimlerden biri 25-34 yaş grubunda yaşandı. Bu yaş grubunda yükseköğretim mezuniyet oranı 2008 yılında yüzde 13,5 seviyesindeyken 2025’te yüzde 45,6’ya yükseldi.
Cinsiyetlere göre gerçekleştirilen karşılaştırmada ise kadınların yükseköğretime katılımındaki yükseliş dikkat çekti. 25-34 yaş grubundaki kadınlarda yükseköğretim mezuniyet oranı yüzde 50,3 olarak hesaplandı. Aynı oran erkeklerde yüzde 41 seviyesinde kaldı.
Türkiye’nin yüzde 45,6’lık genel oranı, aynı gösterge için verilen yüzde 48,7’lik OECD ortalamasına da yaklaştı.
Ortalama Eğitim Süresinde Ankara Zirvede
TÜİK verileri yalnızca diploma sayılarını değil, nüfusun eğitimde geçirdiği ortalama süreyi de ortaya koydu. Türkiye genelinde 25 yaş ve üzerindeki nüfusun ortalama eğitim süresi 9,6 yıl olarak hesaplandı.
İller karşılaştırıldığında listenin ilk sırasında 10,9 yıllık ortalama eğitim süresiyle Ankara yer aldı. Ankara’yı İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova takip ederek ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu şehirler arasına girdi.
Ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu iller arasında ise Ağrı, Şanlıurfa, Muş, Kastamonu ve Van yer aldı.
Eğitim Süresindeki En Büyük Artış Şırnak’ta
2016 ile 2025 yılları arasındaki değişim incelendiğinde bazı şehirlerde ortalama eğitim süresinin hızlı şekilde arttığı görüldü.
Bu dönemde en yüksek artış yüzde 48,5 ile Şırnak’ta kaydedildi. Şırnak’ı yüzde 40,4 ile Hakkari izledi. Muş’taki artış yüzde 35,7, Şanlıurfa’daki artış yüzde 35,5 ve Van’daki artış ise yüzde 33,1 olarak gerçekleşti.
Veriler, ortalama eğitim süresi açısından alt sıralarda bulunan bazı illerin son yıllarda önemli bir yükseliş kaydettiğini gösterdi.
Türkiye’de Okuryazarlık Oranı Yüzde 97,9’a Ulaştı
Eğitim istatistiklerindeki bir başka önemli gösterge okuryazarlık oranı oldu. Türkiye genelinde 6 yaş ve üzerindeki nüfusta okuryazarlık oranı yüzde 97,9’a çıktı.
Araştırma, eğitim düzeyindeki kuşaklar arası ilişkiye yönelik dikkat çekici sonuçlar da ortaya koydu. Ebeveynlerin eğitim seviyesi yükseldikçe çocukların yükseköğretim mezunu olma oranının da belirgin biçimde arttığı görüldü.
Anne ve Babanın Eğitim Düzeyi Çocukların Üniversite Mezuniyetine Yansıyor
TÜİK verilerine göre annesi üniversite mezunu olan bireylerin yüzde 84,2’si yükseköğretim diplomasına sahip oldu. Babası üniversite mezunu olan bireylerde ise bu oran yüzde 80,4 olarak hesaplandı.
Annesinin eğitim seviyesi ortaokulun altında olan bireylerde yükseköğretim mezuniyet oranının yüzde 29,4’e gerilemesi dikkat çekti.
Ortaya çıkan tablo, Türkiye’de yükseköğretim mezunu nüfusun büyümeye devam ettiğini, özellikle genç kadınların üniversite mezuniyet oranında önemli bir seviyeye ulaştığını ve iller arasındaki eğitim göstergelerinde belirgin farklılıkların sürdüğünü gösterdi.
