ERG Verileri Ortaya Koydu: Okullarda Sessiz Tehlike
Eğitim Reformu Girişimi tarafından yayımlanan Eğitim İzleme Raporu 2025, Türkiye’de okullarda çocukların karşı karşıya olduğu riskleri çarpıcı verilerle ortaya koydu. Örgün eğitim dışında kalan çocuklardan okulöncesindeki gerilemeye, çocuk yoksulluğundan yetersiz beslenmeye, akran zorbalığından güvenlik sorunlarına ve ücretli öğretmen sayısındaki artışa kadar birçok başlık dikkat çekti. Veriler, çocukların eğitime erişiminin yanında güvenli, kapsayıcı ve sağlıklı bir okul ortamına duyulan ihtiyacı da gözler önüne serdi.
Türkiye’de eğitim sisteminin karşı karşıya olduğu sorunlara ilişkin Eğitim Reformu Girişimi (ERG) tarafından açıklanan veriler dikkat çekti. Eğitim İzleme Raporu 2025’te öğrencilerin eğitime erişiminden beslenmesine, okullardaki güvenlik sorunlarından öğretmen istihdamına kadar birçok alanda önemli bulgular paylaşıldı.
Raporda ekonomik koşullar, çocuk yoksulluğu, toplumsal sorunlar ve eğitim sistemindeki yapısal eşitsizliklerin öğrencilerin okul hayatını doğrudan etkilediğine işaret edildi. Özellikle çocukların eğitimden uzaklaşması, yeterli ve dengeli beslenememesi ile okul ortamında karşı karşıya kaldıkları riskler okullardaki sessiz tehlikenin farklı boyutlarını ortaya çıkardı.
1 MİLYONU AŞKIN ÇOCUK ÖRGÜN EĞİTİMİN DIŞINDA
ERG’nin Eğitim İzleme Raporu 2025 kapsamında öne çıkan en önemli konulardan biri eğitim dışında kalan çocuklar oldu. Raporda eğitime erişimin yalnızca eğitim politikası olarak değil, aynı zamanda çocuk koruma meselesi olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Özellikle ortaöğretim çağındaki çocukların eğitimden kopması, işgücüne katılım ve sosyoekonomik koşullar açısından kritik bir tablo oluşturuyor. ERG verilerine ilişkin değerlendirmelerde 1 milyon 470 bin çocuğun örgün eğitimin dışında olduğu belirtilirken, 15-17 yaş grubunda her dört çocuktan yaklaşık birinin işgücüne katıldığı kaydedildi.
Kız çocuklarının eğitimden uzaklaşmasında ise farklı riskler bulunuyor. Raporda ev içindeki görünmeyen emek yükünün ve çocuk yaşta erken ve zorla evliliklerin kız çocuklarının eğitimden kopuşuyla bağlantısının daha ayrıntılı incelenmesi gerektiği belirtiliyor.
OKULÖNCESİ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ SAYISI GERİLEDİ
Okulöncesi eğitim verileri de dikkat çeken bir başka başlık oldu. 2023-2024 eğitim öğretim yılında 1 milyon 954 bin 202 olan okulöncesi öğrenci sayısı, 2024-2025 döneminde 1 milyon 741 bin 314’e geriledi. Böylece öğrenci sayısında yüzde 10,9’luk düşüş yaşandı.
İller arasındaki farklar da dikkat çekiyor. 3-5 yaş grubunda okulöncesi eğitime katılımın en düşük olduğu il yüzde 36,9 ile Şanlıurfa oldu. Şanlıurfa’yı yüzde 37,2 ile Mardin, yüzde 38,6 ile Diyarbakır, yüzde 38,8 ile Şırnak ve yüzde 39,8 ile Kahramanmaraş takip etti.
Bu veriler özellikle erken çocukluk döneminde eğitime erişimde bölgesel farklılıkların devam ettiğini gösteriyor. Okulöncesi eğitimin halen zorunlu eğitim kapsamında bulunmaması da raporda öne çıkan konular arasında yer aldı.
HER DÖRT ÇOCUKTAN BİRİ DÜZENLİ PROTEİN TÜKETEMİYOR
Çocuk yoksulluğu ve okulda beslenme konusu raporun en dikkat çekici bölümlerinden birini oluşturuyor. Maddi yetersizlik nedeniyle Türkiye’de her 10 çocuktan biri günlük olarak taze meyve veya sebze tüketemiyor. Daha çarpıcı veri ise protein tüketiminde ortaya çıkıyor.
Rapora göre Türkiye’de her dört çocuktan yaklaşık biri düzenli protein tüketemiyor. Bu oran yüzde 23,1 seviyesinde bulunuyor. En düşük sosyoekonomik gruptaki çocukların yalnızca yüzde 43,5’i haftada iki veya üç kez et, balık ya da tavuk tüketebilirken, en yüksek gelir grubunda oran yüzde 77,9’a yükseliyor.
ERG bu tablo içerisinde ücretsiz ve sağlıklı okul yemeğinin önemine dikkat çekiyor. Beslenmenin öğrencilerin fiziksel gelişiminin yanında derse katılımı ve öğrenme süreçleri bakımından da temel ihtiyaçlardan biri olduğu değerlendiriliyor.
OKULLARDA ŞİDDET VE AKRAN ZORBALIĞI ALARMI
Okullardaki bir diğer önemli sorun şiddet ve akran zorbalığı olarak öne çıkıyor. ERG, Mayıs 2026’da yayımladığı politika notunda son dönemde okullarda artan şiddet olaylarının yalnızca tek tek vakalar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.
Çocuklar, öğretmenler ve eğitim çalışanlarını etkileyen şiddetin toplumsal, kurumsal ve yapısal yönlerinin birlikte ele alınması gerektiği belirtilirken; psikososyal destekten fiziksel güvenliğe, dijital şiddetten izleme mekanizmalarına kadar farklı alanlarda önlemler önerildi.
Eğitim İzleme Raporu 2025’in sonsözünde de akran zorbalığı bir ekosistem sorunu olarak ele alınıyor. Bu yaklaşım, okul güvenliğinin yalnızca güvenlik tedbirlerinden ibaret olmadığını; öğrencinin kendisini kabul edilmiş, desteklenmiş ve okulun parçası olarak hissetmesinin de önem taşıdığını ortaya koyuyor.
ÜCRETLİ ÖĞRETMEN SAYISI 86 BİNİ AŞTI
Öğretmen istihdamındaki tablo da raporda dikkat çeken başlıklar arasında bulunuyor. 2024-2025 eğitim öğretim yılında ücretli öğretmen sayısı yaklaşık 13 bin artarak 86 bin 136’ya ulaştı. Ücretli öğretmenlerin 78 ilde görev yaptığı ifade edildi.
ERG, ücretli öğretmen sayısının uzun süredir yüksek seviyelerde kalmasının, bu yöntemin öğretmen ihtiyacının karşılanmasında fiilen kalıcı bir mekanizmaya dönüştüğünü gösterdiğini değerlendiriyor. Özel öğretim kurumlarında ise 177 bin 738 öğretmenin görev yaptığı ve bu öğretmenlerin faaliyet haklarına ilişkin tartışmaların sürdüğü belirtiliyor.
ÇOCUKLARIN OKULLA BAĞINI KORUMAK KRİTİK HALE GELDİ
ERG’nin ortaya koyduğu veriler, eğitim sistemindeki sorunların yalnızca akademik başarı üzerinden değerlendirilemeyeceğini gösteriyor. Çocuk yoksulluğu, beslenme sorunları, okuldan kopuş, akran zorbalığı, şiddet, öğretmen istihdamı ve okulöncesi eğitime erişim birbiriyle bağlantılı sorun alanları olarak öne çıkıyor.
Raporda güvenli ve kapsayıcı okul ortamlarının oluşturulmasının yanı sıra öğrencilerin okula aidiyetinin güçlendirilmesine vurgu yapılıyor. Çocuğun okul ortamında kendisini kabul edilmiş, saygı görmüş, sürece dahil edilmiş ve desteklenmiş hissetmesi eğitim sürecinin sürdürülebilirliği açısından önemli görülüyor.
