Göğüs Ağrısında Tehlike Sinyalleri: Kalp Krizi Belirtileri ve Acil Durumda Atılması Gereken Adımlar

Kalp krizi belirtileri, kadınlarda farklı biçimde ortaya çıkabilen işaretler, göğüs ağrısının diğer nedenleri ve kalp krizinden şüphelenildiği anda ilk dakikalarda yapılması gerekenler bu içerikte bir araya getirilmiştir.

Göğüs Ağrısı Hakkında Özet Bilgiler

• Göğüs ağrısının kaynağı kalp, akciğerler, yemek borusu, kaslar, kaburgalar ya da sinirler olabilir.
• Göğüste aniden ortaya çıkan ve geçmeyen sıkışma, baskı, ağırlık ya da yanma hissi kalp krizi belirtisi olabilir.
• Ağrının kola, boyuna, çeneye, mideye ya da sırta yayılması ve buna terleme, bulantı, baş dönmesi ile nefes darlığının eşlik etmesi tehlike işareti olarak kabul edilir.
• Kadınlarda nefes darlığı, bulantı, sırt ya da çene ağrısı ve olağan dışı yorgunluk daha sık gözlenebilir.
• Kalp krizi şüphesi bulunduğunda emin olunmasa bile vakit kaybetmeden 112 aranmalı, hastaneye kişinin kendisi araç kullanarak gitmemelidir.

Göğüs Ağrısının Nedenleri Nelerdir?

Göğüs ağrısı, boyun ile karnın üst bölümü arasında, vücudun ön kısmında herhangi bir noktada hissedilen rahatsızlık olarak tanımlanır. Kalp, akciğerler, yemek borusu, kaslar, kaburgalar, tendonlar ya da sinirler bu ağrının kaynağı olabilir. Ağrı boyundan, karından veya sırttan göğse de yayılabilir. Nedenlerin bir kısmı zararsızken bir kısmı hayati risk taşımaktadır. Bu sebeple ağrının kaynağını evde tespit etmeye çalışmak yerine tehlike işaretlerinin bilinmesi büyük önem taşır.

Kalp Krizi Belirtileri Nasıl Ortaya Çıkar?

Kalp krizinde en sık rastlanan belirti, göğsün ortasında ya da sol tarafında hissedilen ağrı, ağırlık veya rahatsızlıktır. Bu his sıkışma, baskı, ezilme, yanma ya da hazımsızlık şeklinde tarif edilebilir ve birkaç dakikadan uzun sürer. Diğer belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

• Bir ya da iki kola, omuza, boyna, çeneye, mideye veya sırta yayılan ağrı ya da rahatsızlık
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bulantı
• Halsizlik, baş dönmesi ya da bayılacak gibi hissetme

Belirtiler ani şekilde başlayabileceği gibi kademeli olarak da gelişebilir ve birkaç st içerisinde gelip gidebilir. Bu nedenle belirtilerin belirli bir düzene oturması beklenmeden yardım talep edilmelidir.

Kadınlarda Kalp Krizi Belirtileri Farklılık Gösterebilir mi?

Kadınlarda da en sık görülen belirti göğüste baskı, sıkışma, dolgunluk ya da ağrıdır. Bununla birlikte kadınlarda kalp krizi sırasında aşağıdaki belirtilere daha sık rastlanabilir:

• Göğüs ağrısı eşlik etsin ya da etmesin nefes darlığı
• Bulantı, kusma ya da mide rahatsızlığı
• Kollarda, sırtta, boyunda, çenede ya da omuzda ağrı
• Soğuk terleme ve baş dönmesi
• Açıklanamayan, zaman zaman günlerce devam eden olağan dışı yorgunluk ve halsizlik
• Kaygı

Kadınlar bu belirtileri kimi zaman reflü ya da grip gibi daha hafif rahatsızlıklarla karıştırabilmektedir. Yaşanan bu gecikme hayati tehlike oluşturabilir.

Kalp Krizi Riskini Yükselten Etkenler

Sigara kullanımı, fazla kilo, yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol ve ailede erken yaşta kalp hastalığı geçmişi kalp hastalığı riskini artıran faktörler arasında yer alır.

Göğüs Ağrısına Yol Açan Diğer Tehlikeli Durumlar

Akciğer Embolisi

Akciğer embolisi, genellikle bacakta oluşan bir pıhtının yerinden koparak akciğerlere ulaşmasıdır. Belirtileri şunlardır:

• Ani şekilde başlayan nefes darlığı
• Nefes alırken şiddetlenen göğüs ağrısı
• Kan tükürme
• Baldırda ağrı, kızarıklık ve şişlik (bacaktaki pıhtıya işaret edebilir)

Uzun süre hareketsiz kalmak, hastanede yatmak, ameliyat ve 4 stten uzun uçak yolculukları risk etkenleri arasında sayılır. Uzun süreli hareketsizliğin ardından nefes darlığıyla birlikte ortaya çıkan keskin göğüs ağrısı acil durum olarak değerlendirilir.

Aort Yırtılması (Aort Diseksiyonu)

Aort diseksiyonu, vücudun ana atardamarı olan aortun duvarında meydana gelen yırtılmadır. Göğüste ani ve oldukça şiddetli bir ağrıyla kendini gösterir. Ağrı keskin, bıçak saplanır ya da yırtılır gibi tarif edilir; göğüs kemiğinin altında hissedilerek kürek kemiklerinin altına ya da sırta doğru ilerler. Kaygı ve kötü bir şey olacakmış hissi, baş dönmesi ya da bayılma, yoğun terleme, bulantı, kusma, solukluk, zayıf ve hızlı nabız ile nefes darlığı tabloya eşlik edebilir.

Yüksek tansiyon, ileri yaş, damar sertliği, göğse alınan darbe, Marfan sendromu gibi bağ dokusu hastalıkları, kalp ameliyatları ve gebelik risk etkenleri arasında yer alır. En sık 60 yaş üzerindeki erkeklerde görülür. Hayati tehlike taşıyan bu durum acil ameliyat gerektirebilir.

Kalp ve Akciğer Kaynaklı Diğer Nedenler

• Anjina: Kalbe yeterli kan ulaşmamasına bağlı olarak gelişen göğüs ağrısıdır; kalp krizine benzer biçimde hissedilebilir. Dinlenme sırasında başlayan ya da kötüleşen anjina acil durumdur.
• Perikardit: Kalbi çevreleyen zarın iltihaplanmasıdır. Ani başlayan, keskin ve batıcı, derin nefes alındığında ya da uzanıldığında artan ağrıya neden olabilir.
• Akciğer sönmesi (pnömotoraks): Göğüs ağrısının akciğer kaynaklı nedenlerinden biridir.
• Zatürre ve akciğer zarı iltihabı (plörezi): Derin nefes alındığında ya da öksürüldüğünde şiddetlenen keskin göğüs ağrısına yol açabilir.

Göğüs Ağrısının Daha Sık Görülen ve Genellikle Zararsız Nedenleri

Reflü ve Hazımsızlık

Mide asidinin yemek borusuna geri kaçması, göğsün ortasında yanma hissine ve ağızda ekşi bir tada neden olur. Belirtiler yemekten sonra, uzanıldığında ya da öne eğilindiğinde artış gösterir. Kahve, alkol, çikolata, yağlı ve baharatlı yiyecekler, fazla kilo, sigara, gebelik ve stres tetikleyici olabilir. Daha küçük ve sık öğünler tüketmek, yatmadan 3–4 st önce yemeyi bırakmak, yatağın baş kısmını 10–20 santimetre yükseltmek, fazla kilo varsa vermek ve sigarayı bırakmak fayda sağlayabilir.

Safra kesesi taşı, mide ülseri, gastrit ve yemek borusu kasılmaları da göğüs ağrısına sebep olabilir.

Kas ve Kaburga Ağrıları

• Kas zorlanması: Bir yaralanma ya da egzersizin ardından başlayan, nefes alındığında artan ağrı şeklinde görülebilir.
• Kostokondrit: Kaburgaları göğüs kemiğine bağlayan kıkırdağın iltihaplanmasıdır. Göğsün ön ya da yan kısmında keskin ağrıya yol açar; üst gövde hareket ettirildiğinde, uzanıldığında, derin nefes alındığında ya da göğse bastırıldığında artar. Genellikle kendiliğinden geçer; ancak birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürebilir.

Panik Atak ve Kaygı

Panik atak sırasında çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, terleme, titreme, boğulma hissi, baş dönmesi, uyuşma ve ölüm korkusu görülebilir. Atakların büyük bölümü 5–20 dakika sürer. Panik atak korkutucu olsa da bedene zarar vermez. Bununla birlikte göğüs ağrısının nedeninden emin olunmadığında bunu kişinin kendisinin ayırt etmeye çalışmaması gerekir; acil belirtiler mevcutsa 112 aranmalıdır.

Zona

Zona hastalığında ciltte karıncalanma ve keskin ağrıyla birlikte su toplayan bir döküntü görülebilir.

Hangi Durumlarda Acile Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlardan herhangi biri söz konusuysa beklemeden 112 aranmalıdır:

• Göğüste aniden başlayan ve geçmeyen ağrı ya da sıkışma, baskı, ezilme, yanma hissi
• Kola, boyuna, çeneye, mideye, sırta ya da kürek kemiklerinin arasına yayılan ağrı
• Göğüs ağrısına eşlik eden terleme, bulantı, baş dönmesi, çarpıntı ya da nefes darlığı
• Ani ve şiddetli nefes darlığı, çok hızlı kalp atışı ya da kan tükürme
• Göğüste ya da sırtta, içeride bir şey yırtılıyormuş gibi hissedilen ani ve şiddetli ağrı
• Uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra nefes darlığıyla birlikte ortaya çıkan keskin göğüs ağrısı
• Dinlenme sırasında ortaya çıkan ya da giderek kötüleşen anjina ağrısı
• Bilinç kaybı

Kalp Krizi Şüphesinde Yapılması Gerekenler

• Vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır. Kalp krizi geçirildiğinden emin olunmasa bile arama yapılmalıdır. Her dakika önem taşır; acil tedaviye ne kadar erken başlanırsa kalp kasındaki hasar o oranda azalır ve hayatta kalma şansı yükselir.
• Hastaneye kişinin kendisi araç kullanarak gitmemelidir. Ambulans ekibi tedaviye yolda başlayabilir.
• Hasta dinlendirilmelidir. Kişi yere, dizleri bükülü ve sırtı desteklenmiş biçimde rahat bir pozisyonda oturtulmalıdır.
• İlaç konusunda 112 görevlisinin talimatlarına uyulmalıdır. Aspirin kullanımı gibi konularda görevlinin yönlendirmesi takip edilmeli; aspirine alerjisi bulunan kişiye aspirin verilmemelidir.
• Kişi gözlem altında tutulmalıdır. Kişi tepki vermiyor ve nefes almıyorsa kalp masajına (temel yaşam desteği) başlanmalı ve 112 görevlisinin yönlendirmeleri izlenmelidir.

Hastanede uygulanan ilk testlerden biri elektrokardiyografi (EKG) olup genellikle hastanın gelişinden birkaç dakika sonra çekilir. Kalp kası hasarının tespiti amacıyla troponin kan testi yapılır ve tekrarlanır; gerekli görüldüğünde göğüs röntgeni ya da tomografi istenir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Gelip geçen göğüs ağrısı yaşanıyorsa
• Ağrı kısa sürede geçmiş ancak endişe devam ediyorsa
• Yemekten sonra artan yanma şikâyeti yaşam tarzı değişikliklerine rağmen düzelmiyor, çoğu gün tekrarlıyor ya da yutma güçlüğü, sık kusma veya açıklanamayan kilo kaybı eşlik ediyorsa
• Panik atak belirtileri yaşanıyorsa

Göğüs Ağrısına İlişkin Sıkça Sorulan Sorular

Sol göğüs ağrısı kalp krizi mi?

Her sol göğüs ağrısı kalp krizi anlamına gelmez; reflü, kas zorlanması, kostokondrit ya da panik atak da benzer ağrılara yol açabilir. Ancak göğsün ortasında ya da solunda sıkışma, baskı veya ağırlık hissi; kola, çeneye ya da sırta yayılan ağrı ile terleme, bulantı, nefes darlığı mevcutsa derhal 112 aranmalıdır.

Göğüs ağrısının kalpten mi yoksa reflüden mi kaynaklandığı nasıl anlaşılır?

Reflüde yanma genellikle yemekten sonra, uzanıldığında ya da öne eğilindiğinde artar ve ağızda ekşi tat hissedilebilir. Ancak kalp krizi de yanma ya da hazımsızlık şeklinde hissedilebilir. Bu sebeple ağrının nedeni evde kesin olarak ayırt edilemez; tehlike işaretleri varsa 112 aranmalıdır.

Panik atak göğüs ağrısına neden olur mu?

Evet. Panik atakta çarpıntı, göğüs ağrısı ve nefes darlığı görülebilir. Ataklar çoğunlukla 5–20 dakika sürer ve bedene zarar vermez. Yine de ilk kez yaşanan ya da nedeni bilinmeyen göğüs ağrısının hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Göğse bastırınca hissedilen ağrı tehlikeli midir?

Göğse bastırıldığında artan ağrı, kostokondrit gibi kaburga ve kıkırdak sorunlarında görülebilir. Ancak ağrı aniden başladıysa, kola, boyuna ya da çeneye yayılıyorsa, nefes darlığı, hızlı kalp atışı ya da kan tükürme eşlik ediyorsa 112 aranmalıdır.

ÖNEMLİ NOT: Bu içerik bilgilendirme amacı taşımaktadır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.