Şanlıurfa’da 103 Bin 823 Kişi Okuma Yazma Bilmiyor: Yüzde 87,7’si Kadın
Her yıl 8 Eylül’de kutlanan Dünya Okuryazarlık Günü’nde Türkiye’nin ve Şanlıurfa’nın eğitim verileri yeniden gündeme geldi.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2 Haziran 2026 tarihinde yayımladığı 2025 yılı Ulusal Eğitim İstatistikleri, Şanlıurfa’da okuryazarlık alanında yaşanan değişimi ve kadınlarla erkekler arasındaki belirgin farkı gözler önüne serdi.
TÜİK verilerine göre Şanlıurfa’da 6 yaş ve üzeri nüfus içerisinde okuma yazma bilmeyenlerin sayısı 2025 yılında 103 bin 823 oldu. İl bazındaki toplam sayılar karşılaştırıldığında Şanlıurfa, okuma yazma bilmeyenlerin en fazla olduğu iller arasında İstanbul’un ardından ikinci sırada yer aldı.
ŞANLIURFA’DA SAYI BİR YILDA 2 BİN 221 KİŞİ AZALDI
Şanlıurfa’da okuma yazma bilmeyenlerin sayısı 2024 yılında 106 bin 44 olarak kayıtlara geçmişti. Bu sayı 2025 yılında 103 bin 823’e geriledi.
Buna göre kentte okuma yazma bilmeyenlerin sayısı bir yılda 2 bin 221 kişi azaldı. Gerileme oranı yaklaşık yüzde 2,1 olarak hesaplandı.
Veriler, Şanlıurfa’da olumlu yönde bir değişim yaşandığını gösterse de kentteki toplam sayı Türkiye genelinde üst sıralarda kalmayı sürdürdü.
OKUMA YAZMA BİLMEYENLERİN YÜZDE 87,7’Sİ KADIN
Şanlıurfa’daki tablonun en dikkat çekici bölümünü kadınlarla erkekler arasındaki fark oluşturdu.
Kentte okuma yazma bilmeyen 103 bin 823 kişinin 91 bin 66’sını kadınlar, 12 bin 757’sini ise erkekler oluşturdu.
Bu rakamlara göre Şanlıurfa’da okuma yazma bilmeyenlerin yüzde 87,7’si kadınlardan yaşandı. Başka bir ifadeyle kentte okuma yazma bilmeyen yaklaşık her 10 kişiden 9’u kadın.
Okuma yazma bilmeyen kadınların sayısı erkeklerin yaklaşık 7,1 katına ulaştı. TÜİK verileri, Şanlıurfa’da okuryazarlık alanındaki en belirgin farkın cinsiyetler arasında oluştuğunu gösterdi.
RAKAMLARLA ŞANLIURFA’NIN OKURYAZARLIK TABLOSU
- 2024 yılında okuma yazma bilmeyen: 106 bin 44 kişi
- 2025 yılında okuma yazma bilmeyen: 103 bin 823 kişi
- Bir yıldaki azalma: 2 bin 221 kişi
- Azalma oranı: Yaklaşık yüzde 2,1
- Okuma yazma bilmeyen kadın: 91 bin 66 kişi
- Okuma yazma bilmeyen erkek: 12 bin 757 kişi
- Kadınların toplam içindeki payı: Yüzde 87,7
- Erkeklerin toplam içindeki payı: Yüzde 12,3
TÜRKİYE GENELİNDE DE SAYI GERİLEDİ
Türkiye genelinde okuma yazma bilmeyenlerin sayısı 2024 yılında 1 milyon 741 bin 566 kişiydi. Bu rakam 2025 yılında 1 milyon 678 bin 744’e geriledi.
Böylece Türkiye genelinde bir yılda 62 bin 822 kişilik, yaklaşık yüzde 3,6 oranında düşüş yaşandı. Şanlıurfa’daki düşüş oranı ise yaklaşık yüzde 2,1’de kaldı.
Veriler üzerinden gerçekleştirilen hesaplamaya göre Şanlıurfa, Türkiye genelindeki okuma yazma bilmeyen nüfusun yaklaşık yüzde 6,2’sini oluşturdu.
Türkiye’de 6 yaş ve üzeri nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı 2008 yılında yüzde 91,8 iken 2025 yılında yüzde 97,9’a yükseldi.
Aynı dönemde kadınlarda okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 86,9’dan yüzde 96,4’e, erkeklerde ise yüzde 96,7’den yüzde 99,3’e çıktı.
EĞİTİM SÜRESİNDE ARTIŞ VAR
TÜİK’in verileri, Şanlıurfa’nın ortalama eğitim süresinde önemli bir artış kaydettiğini de ortaya koydu.
Kentte 25 yaş ve üzeri nüfusun aldığı ortalama eğitim süresi, 2016 ile 2025 yılları arasında yüzde 35,5 arttı. Şanlıurfa bu artış oranıyla Şırnak, Hakkâri ve Muş’un ardından Türkiye’de dördüncü sırada yer aldı.
Buna karşın Şanlıurfa, 2025 yılında ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu iller arasında Ağrı’nın ardından ikinci sırada bulunmayı sürdürdü. Şanlıurfa’yı Muş, Kastamonu ve Van takip etti.
DÜNYA OKURYAZARLIK GÜNÜ’NÜN 60’INCI YILI
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, 2026 Dünya Okuryazarlık Günü’nü “İnsanlar, gezegen ve refah için okuryazarlık” temasıyla düzenliyor.
Bu yıl aynı zamanda Dünya Okuryazarlık Günü’nün 60’ıncı yılı olarak kutlanıyor. UNESCO’nun 2026 yılı etkinlikleri, 8-9 Eylül tarihlerinde Meksika’nın Chiapas eyaletinde gerçekleştiriliyor.
UNESCO, okuryazarlığın yalnızca okuyup yazabilmekten ibaret olmadığını; toplumsal hayata katılım, geçim olanaklarının geliştirilmesi, kapsayıcılık ve ekonomik kalkınma açısından da önem taşıdığını vurguluyor.
TÜİK’in son verileri, Şanlıurfa’da okuma yazma bilmeyenlerin sayısının azaldığını ancak kadınlarla erkekler arasındaki büyük farkın devam ettiğini ortaya koyuyor.
