Yeni Ehliyet Düzenlemesi: Sürücü Belgesi Değişiklikleri TBMM’de Kabul Edildi

Milyonlarca sürücüyü doğrudan ilgilendiren önemli bir ehliyet düzenlemesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda gündeme alındı. Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin ilk 7 maddesi onaylanırken, aday sürücülere yönelik yeni kurallar da bu maddeler arasında yer buldu.

Ehliyet Düzenlemesi Yürürlüğe Girdi mi?

Hayır, düzenleme henüz bütünüyle yasalaşmadı. Genel Kurul’da şu an için yalnızca teklifin ilk 7 maddesi kabul edildi; teklifin tamamı henüz oylanmadı.

Söz konusu düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için teklifin kalan maddelerinin de onaylanması, tüm teklifin oylanarak kabul edilmesi, Cumhurbaşkanı tarafından tasdik edilmesi ve son olarak Resmî Gazete’de yayımlanması gerekmektedir. Bu adımlar tamamlanmadan yeni kurallar uygulanmaya başlanmayacaktır.

TBMM Başkanvekili Celal Adan, 7. maddenin kabulünün ardından birleşime ara vermiş; komisyonun yerini alamaması üzerine birleşim, st 14.00’te tekrar toplanmak üzere sonlandırılmıştır.

Değişikliğin Gerekçesi ve Hukuki Arka Planı

Bu değişikliğin temelinde Anayasa Mahkemesi’nin aldığı bir iptal kararı bulunmaktadır.

Daha önce aday sürücülük sistemi ve bu sisteme bağlı yaptırımlar, kanunda yeterince ayrıntılı tanımlanmamış, düzenleme yetkisi yönetmeliklere bırakılmıştı. Anayasa Mahkemesi, sürücü belgesinin hangi durumlarda iptal edileceğine dair yasal çerçevenin çizilmediğini ve bu yetkinin tamamen idareye devredildiğini belirterek ilgili kuralı iptal etti. Yüksek Mahkeme, getirilen kısıtlamanın kanunilik koşulunu sağlamadığına hükmetmişti.

Yeni düzenleme ile bu hukuki boşluk giderilmektedir: yönetmeliklerle uygulanan aday sürücülük kuralları artık doğrudan Karayolları Trafik Kanunu’na taşınmaktadır.

Aday Sürücülük Süresi Ne Kadar Olacak?

Kabul edilen maddeye göre, ilk kez sürücü belgesi alanlar ile sürücü belgesi herhangi bir sebeple iptal edilip yeniden belge almaya hak kazanan kişiler, belgenin alındığı tarihten itibaren 2 yıl süreyle aday sürücü statüsünde değerlendirilecektir.

Yürürlükteki kanun metninde ise “ilk defa sürücü belgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler” ifadesi yer almakta ve sürenin belirlenmesi yönetmeliğe bırakılmaktaydı. Yeni düzenleme ile süre doğrudan kanun kapsamında tanımlanmış olmaktadır.

Hangi Durumlarda Ehliyet İptal Edilecek?

Aday sürücülük süresi içerisinde aşağıdaki durumların gerçekleşmesi halinde sürücü belgesi iptal edilecektir:

• Kanun kapsamında sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir ihlalin yapılması
• 75 ceza puanının aşılması
• Araç tipine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanıldığının saptanması
• Dönüş kuralları, yayalara ilk geçiş hakkı verilmesi ile sürücü ve yolcuların koruyucu sistemleri kullanma mecburiyetine ilişkin hükümlerden herhangi birinin 3 kez ihlal edilmesi

Basında yer alan yorumlara göre, drift yapmak ve makas atmak gibi ciddi ihlaller, belgenin geçici olarak geri alınmasını gerektiren eylemler arasında değerlendirilmektedir.

Alkol sınırındaki ayrıntı da önem taşımaktadır: Karayolları Trafik Kanunu’nda özel otomobiller için 0,50, ticari araçlar için 0,20 promil olarak uygulanan ayrım, aday sürücüler için ortadan kalkmakta ve tek sınır 0,20 promil olarak belirlenmektedir.

Aday sürücü belgesi iptal işlemleri, kanunda görev ve yetkileri belirtilen trafik zabıtası tarafından gerçekleştirilecektir.

İptal Edilen Ehliyeti Yeniden Almak İçin Şartlar Nelerdir?

Belgesi iptal edilenlerin yeniden sürücü belgesi edinebilmesi için şu koşullar aranacaktır:

• Sürücü kurslarına tekrar devam etmek ve sınavlarda başarı sağlamak
• Kurs eğitimine başlayabilmek için psikoteknik değerlendirmeden geçmek
• Psikiyatri uzmanı muayenesinden onay alarak sürücülüğe engel teşkil eden bir durumun bulunmadığını belgelemek
• İdari para cezalarının tamamını ödenmiş olmak
• Varsa kanuni bekleme süresini tamamlamak

İptal Edilen Ehliyet Sayıları

Kanun teklifine ilişkin etki analizine göre, 2017 yılından 17 Haziran 2026 tarihine kadar toplam 161 bin 347 aday sürücünün ehliyeti iptal edilmiştir. İptallerin en yaygın sebebi ise alkol veya uyuşturucu/uyarıcı madde etkisi altında araç kullanımı olmuştur.

Kabul Edilen Diğer Maddeler Nelerdir?

Ehliyet düzenlemesinin yanı sıra Genel Kurul’da onaylanan maddeler şunları içermektedir:

• Damga Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle nükleer enerji santrali yatırımlarına yönelik teşvikler
• Bazı kamu kadrolarına atanabilmek için aranan hizmet süresinin 5 yıldan 10 yıla yükseltilmesi
• Türk Sivil Havacılık Kanunu’nda değişiklikle, hava aracı kazalarında kurtarma ve yardım fliyetlerinin uluslararası standartlara uyumlu hale getirilmesi

Genel Kurul’da kabul edilen bir önergeyle, sinema filmlerine yönelik desteklerin Kültür ve Turizm Bakanlığı döner sermaye kaynaklarından karşılanmasını öngören 3. madde teklif metninden çıkarılmıştır.

En Düşük Emekli Aylığına İlişkin Gelişmeler

En düşük emekli aylığının artırılmasına yönelik düzenleme de aynı teklifin içerisinde yer almaktadır. Ancak bu maddeye ilişkin müzakereler henüz tamamlanmamıştır.

Yeni tutar ve yürürlük tarihi, ilgili maddenin Genel Kurul’da kabul edilmesinin ardından netlik kazanacaktır. Bu sebeple emekli aylığına ilişkin olarak kamuoyunda dolaşan rakamların kesinleşmiş bilgi olmadığı hatırlanmalıdır.