Birecik Kelaynaklarının Genetik Yapısı Araştırıldı: COI Gen Bölgesinde Varyasyona Rastlanmadı
Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinde koruma altında tutulan kelaynak kuşlarının genetik yapısına yönelik gerçekleştirilen bilimsel araştırmada, incelenen bireylerin mitokondriyal DNA’sındaki COI gen bölgesinde herhangi bir varyasyona rastlanmadı. Arif Parmaksız, Akın Yığın ve Faruk Bozkaya tarafından kaleme alınan çalışma, 2023 yılında Biological Diversity and Conservation dergisinde yayımlandı.
Bilimsel adı Geronticus eremita olan kelaynaklardan toplanan tüy örnekleri, araştırmacılar tarafından laboratuvar ortamında incelenerek genetik diziler karşılaştırıldı. Çalışmada, nesli tehlike altında bulunan türün Birecik popülasyonuna ait genetik veriler ele alındı.
Birecik Kelaynaklarının Tüylerinden DNA Elde Edildi
Harran Üniversitesi bünyesindeki araştırmacıların yürüttüğü çalışmada, kelaynak kuşlarından alınan tüy örneklerinden yararlanıldı. Örneklerden DNA izolasyonu gerçekleştirilmesinin ardından mitokondriyal DNA’nın COI olarak adlandırılan gen bölgesi çoğaltıldı.
Akabinde bu bölgeye ait DNA dizileri analize tabi tutuldu. Elde edilen genetik veriler, gen bankasında yer alan kayıtlarla kıyaslanarak kuşlar arasındaki genetik ilişkiler değerlendirmeye alındı.
Araştırma kapsamında ayrıca genetik diziler arasındaki bağlantıları incelemek amacıyla filogenetik ağaç oluşturuldu ve haplotip analizleri gerçekleştirildi.
Genetik Analizde Herhangi Bir Varyasyon Saptanmadı
Çalışmanın temel bulgusunu, incelenen kelaynak bireylerinin mtDNA COI gen bölgesinde farklılık bulunmaması oluşturdu. Araştırmacılar, örneklerden elde edilen dizilerin bu bölgedeki özelliklerini karşılaştırarak sonuca ulaştı.
Ne var ki bu bulgu, kuşların tüm DNA yapılarının birbirinin aynısı olduğu anlamını taşımıyor. Araştırmanın sonucu, yalnızca analiz edilen örnekler ve mitokondriyal DNA’nın COI bölgesiyle sınırlı kalıyor.
Bu sebeple çalışma, Birecik’teki kelaynakların tüm genomuna dair bir genetik çeşitlilik sonucu olarak değil, belirli bir gen bölgesine yönelik bilimsel bir inceleme olarak değerlendiriliyor.
Kelaynakların Korunması Araştırmanın Merkezinde Yer Aldı
Bilimsel makalede, yaşam alanlarında meydana gelen değişimlerin hassas türlerin beslenme ve üreme alanlarını daraltabildiği ifade ediliyor. Nesli tehlike altındaki kelaynaklar da korunması gereken kuş türleri arasında ele alınıyor.
Araştırma, Birecik popülasyonunun genetik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla hayata geçirildi. Tüy örneklerinden elde edilen veriler, türün belirli bir DNA bölgesindeki genetik yapısının incelenmesine imkân tanıdı.
Birecik’te Yaşayan Kelaynak Popülasyonunun Genetik Yapısının mtDNA COI Dizileri Kullanılarak Belirlenmesi başlıklı çalışma, Biological Diversity and Conservation dergisinin 16. cilt, birinci sayısında 15 Nisan 2023 tarihinde yayımlandı. Makale, derginin 31-37. sayfaları arasında yer aldı.
