Bozova’da 95 Bitki Taksonu İncelendi: Bitkilerden Süpürge, Nazarlık ve Oyuncak Bile Yapılmış

Şanlıurfa’nın Bozova ilçesinde gerçekleştirilen bilimsel çalışma, bölge halkının bitkileri hangi biçimlerde kullandığına dair dikkat çekici veriler ortaya çıkardı. Yaslıca ve Arıkök yerleşimlerinde 2017-2019 yılları arasında yürütülen araştırma kapsamında 95 bitki taksonu mercek altına alındı. Çalışmada bitkilerin beslenme ve geleneksel tıbbi kullanım dışında süpürge, nazarlık, boya ve oyuncak yapımında da değerlendirildiği tespit edildi.

Araştırma Biological Diversity and Conservation Dergisinde Yayımlandı

Sultan Aslan, Hasan Akan ve Hatice Pekmez tarafından kaleme alınan araştırma, Biological Diversity and Conservation dergisinin 2020 yılı 13. cilt, 1. sayısında yayımlandı. Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri biriminin katkısıyla sürdürülen çalışmada, bölgede ikamet eden 31 kişiyle görüşmeler gerçekleştirilerek geleneksel bitki kullanımına dair bilgiler bir araya getirildi.

Bozova’da 42 Familyaya Ait 95 Bitki Taksonu Kayıt Altına Alındı

Yaslıca ve Arıkök’te icra edilen saha çalışmasında araştırmacılar tarafından 42 farklı familyaya ait 95 bitki taksonu kaydedildi. Yapılan görüşmelerde bitkilerin hangi amaçlarla kullanıldığı ve yöre halkının bu alandaki bilgi birikimi incelemeye tabi tutuldu.

Çalışmada 53 taksonun geleneksel tıbbi amaçlarla, 51’inin ise gıda olarak kullanıldığı ifade edildi. Gıda grubunda Terfezia boudieri adlı mantara da yer verildi. Geleneksel tıbbi kullanıma ilişkin bilgiler, söz konusu bitkilerin hastalıkları tedavi ettiğinin bilimsel olarak kanıtlandığı anlamını taşımıyor.

Bitkilerden Süpürge, Nazarlık ve Oyuncak Yapıldı

Bozova’da yürütülen araştırmada bitkilerin gündelik yaşamda kullanılan eşyalara da dönüştürüldüğü kayıt altına alındı. Beş taksonun süpürge, ikisinin nazarlık, ikisinin boyar madde ve birinin oyuncak yapımında değerlendirildiği saptandı.

Hayvan Yemi, Yakacak ve Süs Bitkisi Olarak da Kullanıldı

Bunun yanı sıra 6 takson hayvan yemi, 3’ü yakacak ve 9’u süs bitkisi şeklinde sınıflandırıldı. İki taksonun güzel koku amacıyla kullanıldığı, iki taksonun ise baharın habercisi olarak kabul edildiği aktarıldı. Araştırmada iki bitki taksonu zehirli olarak tanımlandı.

Bir bitkinin birden fazla kullanım alanına sahip olabilmesi nedeniyle araştırmadaki kategorilerin sayıları birbirinden bağımsız toplamları ifade etmiyor.

31 Kişinin Bilgileri Bilimsel Çalışmaya Aktarıldı

2017-2019 yıllarında sürdürülen araştırmaya farklı yaş gruplarından 31 kişi iştirak etti. Katılımcıların 8’i 30-40, 2’si 40-50, 5’i 50-60, 8’i 60-70 ve 5’i 70-80 yaş aralığında bulunuyordu. Üç katılımcının ise 80 yaşın üzerinde olduğu belirtildi.

Familyalara Göre Takson Dağılımı

Bitki çeşitliliği açısından Asteraceae familyası 14, Lamiaceae 11, Fabaceae 6, Brassicaceae ve Rosaceae familyaları ise beşer taksonla araştırmada yer buldu.

Çalışmanın bulguları, Bozova’nın iki yerleşiminde 2017-2019 döneminde kayda geçirilen geleneksel kullanım bilgilerini yansıtıyor. Araştırma, 2020 yılında yayımlanan bilimsel makalede 44-61. sayfalar arasında yer aldı.